فصل : [ ادويه مفرده قلب ] بيان 556 كرديم احكام كلى ادويه را و نيز بوجه كلى بيان ساختيم كه كدام از ان داخل ادويه قلب مىشود 557 و كدام نه - و توضيح علل 558 امور مذكوره نموديم - پس لايق است كه الحال احكام ادويه قلبيه خواه مفرده باشند و خواه مركبه بيان كنيم و ابتدا نماييم بذكر ادويه مفرده بر ترتيب حروف عجم - ابريشم : از مفرحات قويه است و افضل آن خام بود - و گاهى مطبوخ او را نيز استعمال كنند چون رنگين نباشد حار و يابس است - در 559 درجه اولى و لهذا تلطيفى و تنشيفى دارد و مهذا بريق 560 و شفاف است - و بخاصيت مفرح و مقوى قلب و درين امر تلطيف 561 او معين باشد پس روح را انبساطى و متانتى و شفى و نورانيتى بخشد و نشف 562 رطوبات نيز كند 563 و تقويت او اختصاص بروحى ندارد بلكه ملايم جوهر تمام ارواح است و حتى كه روح دماغى را نيز نافع است 564 و براى همين از اكتحال او تقويت بصر مشاهده 565 شود و منفعت او در حفظ روح كبدى نيز ديده شد چه از استعمال او تسمين بدن مشاهده نموده‌اند و معلوم است كه تسمين او از 566 جهت 567 تغذيه بدن نبود پس سبب 568 تقويت روح طبعى باشد كه در غذا تصرف دارد و او 569 از قسم ادويه بود كه بلا تعديل نيز استعمال كنند 570 آمله : در مزاج او اختلاف كرده‌اند نزد 571 اكثرى بارد بود و همين اصح است و يهودى صاحب كناش زعم نموده كه حار و مسخن است - و آنهاى كه به برد او قايل‌اند نيز اختلاف نموده‌اند - بعضى برد او را در درجه اولى گفته و بعضى در درجه ثانى - و شيخ 572 الرئيس فرموده مظنون آنست كه برد او 573 در آخر 574 اولى باشد و يبس 575 او در درجه ثانيه لهذا از ادويه مقويه قباضه 576 بود و مقوى قلب و مفرح اوست و قبض او معين تقويت او بود - و برد او را در امزجه بارده به چيزى قليل الحرارت تعديل كنند - پس ممتن روح باشد و منفعت او در تقويت قلب نسبت به توحش اكثر بود و نفع او در توحش وقتى باشد كه از سبب رقت دم و قلت 577 و سرعت تحلل او بود و براى ذهن و حفظ شديد المنفعت باشد 578 و بالجمله مقوى تمام اعضا بود - اترج : پوست او از مفرحات ترياقيه بود كه 579 حرارت معين خاصيت اوست و حار و يابس در درجه ثالثه و برگ و شگرفه او قريب الطبع از دواى الطف و حماض او از مقويات قلب حار و نافع خفقان حار و با ترياقيت و لهذا از لسع جراره 580 و قملة 581 النسر وحيه نافع بود - و بارد و يابس است در ثالث و تخم او ترياق جميع 582 سموم است و مظنون آنست كه تقويت 583 قلب